Mavi mi, lacivert mi?.
Ekrandaki renge 'mavi' mi dersin, 'lacivert' mi?
Özgün çalışma
- Özgen, E., & Davies, I. R. L. (1998). Turkish color terms: Tests of Berlin and Kay's theory of color universals and linguistic relativity. Linguistics, 36(5), 919–956. Kaynak
- Berlin, B., & Kay, P. (1969). Basic color terms: Their universality and evolution. Berkeley: University of California Press. Kaynak
- Winawer, J., Witthoft, N., Frank, M. C., Wu, L., Wade, A. R., & Boroditsky, L. (2007). Russian blues reveal effects of language on color discrimination. Proceedings of the National Academy of Sciences, 104(19), 7780–7785. Kaynak
- Özgen, E., & Davies, I. R. L. (2002). Acquisition of categorical color perception: A perceptual learning approach to the linguistic relativity hypothesis. Journal of Experimental Psychology: General, 131(4), 477–493. Kaynak
- Rätsep, K. (2018). Colour terms in Turkish, Estonian and Russian: How many basic blue terms are there? (Doktora tezi). University of Tartu. Kaynak
- Thierry, G., Athanasopoulos, P., Wiggett, A., Dering, B., & Kuipers, J.-R. (2009). Unconscious effects of language-specific terminology on preattentive color perception. Proceedings of the National Academy of Sciences, 106(11), 4567–4570. Kaynak
- Chevreul, M. E. (1839). De la loi du contraste simultané des couleurs et de l'assortiment des objets colorés. Paris: Pitois-Levrault. Kaynak
- Lafer-Sousa, R., Hermann, K. L., & Conway, B. R. (2015). Striking individual differences in color perception uncovered by 'the dress' photograph. Current Biology, 25(13), R545–R546. Kaynak
Uyarlamamız
Türkçedeki 'mavi' ve 'lacivert' ayrımı üzerine Özgen ve Davies'in (1998) çalışmalarından esinlenen bir adlandırma görevi. Açıktan koyuya dizilmiş 9 mavi tonundan biri rastgele ve eşit olasılıkla nötr gri zeminde gösterilir; 'mavi' ve 'lacivert' düğmelerinin yeri rastgeledir. 2. ve 3. elde dokuz tonun hepsi rastgele sırayla ikişer kez adlandırılır; 4. elde kişisel sınıra en yakın ton bir açık gri, bir koyu gri zeminde (sıra rastgele) gösterilir.
Özgün çalışmadan farklar
- Ekranlar kalibre edilmemiştir; parlaklık, renk profili ve gece modu aynı renk kodunu farklı gösterir.
- Algıyı değil, renge verilen adı ölçüyoruz.
- Dokuz ton bizim tasarımımızdır (OKLCH uzayında eşit aralıklı), literatürden alınmamıştır.
Ölçülen değişkenler
Açık veri dosyasındaki sütunlar. Liste biçimindeki alanlar numaralı sütunlara açılır (örneğin rt_60, est_3); JSON sütunlarında yalnızca sayılar ve sabit uyaran adları bulunur.
| Sütun | Tür | Açıklama |
|---|---|---|
shade | integer | 1. elde gösterilen ton: 0 (en açık) – 8 (en koyu). |
answer | mavi | lacivert | 1. eldeki ad: mavi | lacivert. |
boundary | number | Kişisel sınır: 'lacivert' deme olasılığının %50'yi geçtiği ton sırası (19 cevaptan tarayıcıda hesaplanır). |
consistency | number | 2. ve 3. elde aynı tona aynı adı verme oranı (0–1). |
series | JSON | 2. ve 3. eldeki 18 cevap: [ton, 1 = lacivert / 0 = mavi] çiftleri, gösterim sırasıyla. |
light_shade | integer | 4. elde açık zeminde gösterilen ton (0–8). |
light_answer | mavi | lacivert | Açık zemindeki ad. |
dark_shade | integer | 4. elde koyu zeminde gösterilen ton (0–8). |
dark_answer | mavi | lacivert | Koyu zemindeki ad. |
Her dosyada bulunan ortak sütunlar (14)
row_id | string | Satır kodu. Her sürümde yeniden ve rastgele üretilir; kişiyi tanımlamaz, sürümler ya da deneyler arasında eşleştirilemez. |
experiment | string | Deneyin kısa adı (adres kısaltması). |
experiment_version | integer | Cevap biçiminin sürümü. Biçim değişen deneylerde yalnızca güncel biçim yayımlanır. |
date | YYYY-MM-DD | YYYY-Www | YYYY-MM | Cevabın verildiği gün (İstanbul saati). Aynı gün, dil ve cihazda 5 kişiden az cevap varsa ISO haftasına, o da yetmezse aya kabalaştırılır. |
date_precision | day | week | month | date sütununun inceliği. |
lang | tr | en | (boş) | Arayüz dili. Dil kaydı Ekim 2026’nın ilk haftasında başladı; daha önceki cevaplarda yalnızca uyaranı dile bağlı deneylerde bilinir, bilinmiyorsa boş. |
device | desktop | mobile | tablet | (boş) | Tarayıcının tanıttığı cihaz sınıfı (yalnızca sınıf; tarayıcı bilgisi saklanmaz ve yayımlanmaz). |
source | site | embed | Cevabın geldiği yer: balabs sitesi ya da başka bir sitede gömülü deney. Gömen sitenin adresi yayımlanmaz. |
mode | free | daily | challenge | race | session | (boş) | Puanlı deneylerde oynama biçimi: serbest, günün turu, meydan okuma, yarış odası, deney oturumu. Puansız deneylerde ve biçimi saklanmayan eski cevaplarda boş. |
color_vision | normal | rg | by | contrast | (boş) | Renge dayalı deneylerde katılımcının seçtiği renk görüşü modu: normal, kırmızı-yeşil, mavi-sarı ya da yüksek kontrast. Modlarda uyaranlar farklı eksenlerde üretilir; karşılaştırmalar mod içinde yapılmalıdır. Diğer deneylerde boş. |
first_play | 1 | Her satır bir deneğin bu deneydeki ilk oynayışıdır (her zaman 1). Tekrar oynayışlar yalnızca sıralama puanı olarak saklanır ve açık veriye girmez. |
seen_before | yes | no | unsure | (boş) | Katılımcının bu deneyi ya da bilinen cevabını daha önce görüp görmediğine dair kendi beyanı (soran deneylerde). |
duration_s | number | Deneyin başından cevabın gönderilmesine kadar geçen süre, saniye (istemcide ölçülür, 0,1 s). |
play_score | number | İlk oynayışın sıralama puanı (puanlı deneylerde; tanımı yöntem kartında). Puansız deneylerde boş. |
Dışlama ölçütleri
Sunucu ana cevapta ton sırasını (0–8) ve adı (mavi | lacivert) doğrular; geçersiz cevap reddedilir. Ek ellerin değerleri tarayıcıda hesaplanır ve sunucuda yalnızca güvenli biçime indirgenir.
- Yalnızca her deneğin bu deneydeki ilk cevabı; tekrar oynayışlar girmez.
- Simülasyon satırları, botlar, engellenmiş ve örnek hesaplar girmez.
- 3 Ekim 2026 öncesindeki cevaplar girmez (açık veri notunun yayında olduğu ilk gün).
Puanlama
Bu deney sıralama puanı kullanmaz. Kalabalık sınırı, her ton için 'lacivert' oranına uydurulan eğrinin %50 noktasıdır.
Sürüm notları
- Ekim 2026
Arayüz dili (lang) cevapla birlikte saklanmaya başladı; önceki cevaplarda yalnızca uyaranları dile bağlı deneylerde biliniyor, ötekilerde boş.