Bouba mı, kiki mi?.
Bu iki şekilden hangisinin adı 'bouba'?
Özgün çalışma
- Köhler, W. (1929). Gestalt psychology. New York: Liveright. Kaynak
- Ramachandran, V. S., & Hubbard, E. M. (2001). Synaesthesia: A window into perception, thought and language. Journal of Consciousness Studies, 8(12), 3–34. Kaynak
- Maurer, D., Pathman, T., & Mondloch, C. J. (2006). The shape of boubas: Sound–shape correspondences in toddlers and adults. Developmental Science, 9(3), 316–322. Kaynak
- Ćwiek, A., Fuchs, S., Draxler, C., Asu, E. L., Dediu, D., Hiovain, K., Kawahara, S., Koutalidis, S., Krifka, M., Lippus, P., Lupyan, G., Oh, G. E., Paul, J., Petrone, C., Ridouane, R., Reiter, S., Schümchen, N., Szalontai, Á., Ünal-Logacev, Ö., Zeller, J., Perlman, M., & Winter, B. (2022). The bouba/kiki effect is robust across cultures and writing systems. Philosophical Transactions of the Royal Society B, 377(1841), 20200390. Kaynak
- Styles, S. J., & Gawne, L. (2017). When does maluma/takete fail? Two key failures and a meta-analysis suggest that phonology and phonotactics matter. i-Perception, 8(4), 2041669517724807. Kaynak
- Fort, M., & Schwartz, J.-L. (2022). Resolving the bouba-kiki effect enigma by rooting iconic sound symbolism in physical properties of round and spiky objects. Scientific Reports, 12, 19172. Kaynak
- Köhler, W. (1947). Gestalt psychology: An introduction to new concepts in modern psychology (2. baskı). New York: Liveright. Kaynak
- Sapir, E. (1929). A study in phonetic symbolism. Journal of Experimental Psychology, 12(3), 225–239. Kaynak
- Nielsen, A., & Rendall, D. (2011). The sound of round: Evaluating the sound-symbolic role of consonants in the classic Takete-Maluma phenomenon. Canadian Journal of Experimental Psychology, 65(2), 115–124. Kaynak
- D'Onofrio, A. (2014). Phonetic detail and dimensionality in sound-shape correspondences: Refining the bouba-kiki paradigm. Language and Speech, 57(3), 367–393. Kaynak
Uyarlamamız
Köhler'in (1929) ve Ramachandran ile Hubbard'ın (2001) ses–şekil eşleştirme görevinin yazılı uyarlaması. 1. elde yuvarlak hatlı ve sivri köşeli iki şekil (aynı boyut ve renkte) rastgele sol-sağ yerleşimle gösterilir ve hangisinin 'bouba' olduğu sorulur; kelimenin altında okunuşu ('buba') yazar. 2. elde Köhler'in 'takete' sorusu, 3. elde dört uydurma kelimenin (lula, kitiki, momo, zizi) yuvarlaktan sivriye dört şekille eşleştirilmesi, 4. elde Sapir'in 'mil' ve 'mal' kelimelerinin küçük ve büyük bir daireyle eşleştirilmesi istenir. Cevaptan sonra testi daha önce görüp görmediği sorulur.
Özgün çalışmadan farklar
- Kelimeler sesli dinletilmiyor, yazılı gösteriliyor; Ćwiek ve arkadaşları (2022) kelimeleri dinletti ve iki eşleşmeyi birlikte değerlendirdi.
- Test internette çok bilinir; önceden bilme yalnızca katılımcının beyanıyla ayrılır.
- Dört el aynı kişide art arda gelir; ilk elde kuralı fark eden biri sonrakilerde ona uyabilir.
Ölçülen değişkenler
Açık veri dosyasındaki sütunlar. Liste biçimindeki alanlar numaralı sütunlara açılır (örneğin rt_60, est_3); JSON sütunlarında yalnızca sayılar ve sabit uyaran adları bulunur.
| Sütun | Tür | Açıklama |
|---|---|---|
pick | round | spiky | 1. el: 'bouba' için seçilen şekil (round = yuvarlak, spiky = sivri). |
side | left | right | 1. elde seçilen şeklin ekrandaki yeri (left | right); konum eğilimini denetlemek için. |
takete | round | spiky | 2. el: 'takete' için seçilen şekil (beklenen: spiky). |
match | integer | 3. el: dört kelimeden beklenen yönde eşleştirilenlerin sayısı (lula ve momo yuvarlak iki şekle, kitiki ve zizi sivri iki şekle; 0–4). |
word_shape_lula | number | 3. el: kelimeye verilen şekil; 0 = en yuvarlak … 3 = en sivri. (lula) |
word_shape_kitiki | number | 3. el: kelimeye verilen şekil; 0 = en yuvarlak … 3 = en sivri. (kitiki) |
word_shape_momo | number | 3. el: kelimeye verilen şekil; 0 = en yuvarlak … 3 = en sivri. (momo) |
word_shape_zizi | number | 3. el: kelimeye verilen şekil; 0 = en yuvarlak … 3 = en sivri. (zizi) |
mil | small | big | 4. el: 'mil' için seçilen daire (small | big; beklenen: small). |
Her dosyada bulunan ortak sütunlar (14)
row_id | string | Satır kodu. Her sürümde yeniden ve rastgele üretilir; kişiyi tanımlamaz, sürümler ya da deneyler arasında eşleştirilemez. |
experiment | string | Deneyin kısa adı (adres kısaltması). |
experiment_version | integer | Cevap biçiminin sürümü. Biçim değişen deneylerde yalnızca güncel biçim yayımlanır. |
date | YYYY-MM-DD | YYYY-Www | YYYY-MM | Cevabın verildiği gün (İstanbul saati). Aynı gün, dil ve cihazda 5 kişiden az cevap varsa ISO haftasına, o da yetmezse aya kabalaştırılır. |
date_precision | day | week | month | date sütununun inceliği. |
lang | tr | en | (boş) | Arayüz dili. Dil kaydı Ekim 2026’nın ilk haftasında başladı; daha önceki cevaplarda yalnızca uyaranı dile bağlı deneylerde bilinir, bilinmiyorsa boş. |
device | desktop | mobile | tablet | (boş) | Tarayıcının tanıttığı cihaz sınıfı (yalnızca sınıf; tarayıcı bilgisi saklanmaz ve yayımlanmaz). |
source | site | embed | Cevabın geldiği yer: balabs sitesi ya da başka bir sitede gömülü deney. Gömen sitenin adresi yayımlanmaz. |
mode | free | daily | challenge | race | session | (boş) | Puanlı deneylerde oynama biçimi: serbest, günün turu, meydan okuma, yarış odası, deney oturumu. Puansız deneylerde ve biçimi saklanmayan eski cevaplarda boş. |
color_vision | normal | rg | by | contrast | (boş) | Renge dayalı deneylerde katılımcının seçtiği renk görüşü modu: normal, kırmızı-yeşil, mavi-sarı ya da yüksek kontrast. Modlarda uyaranlar farklı eksenlerde üretilir; karşılaştırmalar mod içinde yapılmalıdır. Diğer deneylerde boş. |
first_play | 1 | Her satır bir deneğin bu deneydeki ilk oynayışıdır (her zaman 1). Tekrar oynayışlar yalnızca sıralama puanı olarak saklanır ve açık veriye girmez. |
seen_before | yes | no | unsure | (boş) | Katılımcının bu deneyi ya da bilinen cevabını daha önce görüp görmediğine dair kendi beyanı (soran deneylerde). |
duration_s | number | Deneyin başından cevabın gönderilmesine kadar geçen süre, saniye (istemcide ölçülür, 0,1 s). |
play_score | number | İlk oynayışın sıralama puanı (puanlı deneylerde; tanımı yöntem kartında). Puansız deneylerde boş. |
Dışlama ölçütleri
Sunucu 1. eldeki seçimi (round | spiky) zorunlu tutar; geçersiz cevap reddedilir. Ek ellerin değerleri tarayıcıda toplanır. Analizde 'daha önce gördüm' diyenleri (seen_before) ayrı raporlamanızı öneririz.
- Yalnızca her deneğin bu deneydeki ilk cevabı; tekrar oynayışlar girmez.
- Simülasyon satırları, botlar, engellenmiş ve örnek hesaplar girmez.
- 3 Ekim 2026 öncesindeki cevaplar girmez (açık veri notunun yayında olduğu ilk gün).
Puanlama
Bu deney sıralama puanı kullanmaz. Kalabalık sonucu her elde beklenen eşleşmeyi yapanların oranıdır.
Sürüm notları
- Ekim 2026
Arayüz dili (lang) cevapla birlikte saklanmaya başladı; önceki cevaplarda yalnızca uyaranları dile bağlı deneylerde biliniyor, ötekilerde boş.