Çark ve tahmin.
Rastgele dönen bir çarkın gösterdiği sayı, cevabıyla hiç ilgisi olmayan bir soruda tahminini etkiler mi?
Özgün çalışma
- Tversky, A., & Kahneman, D. (1974). Judgment under uncertainty: Heuristics and biases. Science, 185(4157), 1124–1131. Kaynak
- Jacowitz, K. E., & Kahneman, D. (1995). Measures of anchoring in estimation tasks. Personality and Social Psychology Bulletin, 21(11), 1161–1166. Kaynak
- Strack, F., & Mussweiler, T. (1997). Explaining the enigmatic anchoring effect: Mechanisms of selective accessibility. Journal of Personality and Social Psychology, 73(3), 437–446. Kaynak
- Englich, B., Mussweiler, T., & Strack, F. (2006). Playing dice with criminal sentences: The influence of irrelevant anchors on experts' judicial decision making. Personality and Social Psychology Bulletin, 32(2), 188–200. Kaynak
- Klein, R. A., Ratliff, K. A., Vianello, M., Adams, R. B., Jr., Bahník, Š., Bernstein, M. J., ... Nosek, B. A. (2014). Investigating variation in replicability: A “many labs” replication project. Social Psychology, 45(3), 142–152. Kaynak
- Furnham, A., & Boo, H. C. (2011). A literature review of the anchoring effect. The Journal of Socio-Economics, 40(1), 35–42. Kaynak
Uyarlamamız
Tversky ve Kahneman'ın (1974) çark çapası ile Jacowitz ve Kahneman'ın (1995) çapalama indeksi tasarımının dört sorulu uyarlaması. Her soruda çark, katılımcıya rastgele atanan düşük ya da yüksek çapada durur; önce 'cevap bu sayıdan fazla mı, az mı?' (yıl sorusunda önce mi, sonra mı) sorulur, sonra sayısal tahmin istenir. Doğru cevaplar ve kaynakları dört soru bitince gösterilir.
Özgün çalışmadan farklar
- Çark rastgele görünse de her soruda yalnızca iki sayıdan birinde durur; bu, sonuç ekranında açıkça söylenir.
- Etki kişi düzeyinde değil, iki çapa grubunun karşılaştırmasıyla ölçülür.
- Ödül yoktur ve cevap internette aranabilir.
Ölçülen değişkenler
Açık veri dosyasındaki sütunlar. Liste biçimindeki alanlar numaralı sütunlara açılır (örneğin rt_60, est_3); JSON sütunlarında yalnızca sayılar ve sabit uyaran adları bulunur.
| Sütun | Tür | Açıklama |
|---|---|---|
anchor_1 | low | high | Soruda gösterilen çapa (low = düşük, high = yüksek); sütun sonundaki sayı soru sırasıdır. (1. öğe) |
anchor_2 | low | high | Soruda gösterilen çapa (low = düşük, high = yüksek); sütun sonundaki sayı soru sırasıdır. (2. öğe) |
anchor_3 | low | high | Soruda gösterilen çapa (low = düşük, high = yüksek); sütun sonundaki sayı soru sırasıdır. (3. öğe) |
anchor_4 | low | high | Soruda gösterilen çapa (low = düşük, high = yüksek); sütun sonundaki sayı soru sırasıdır. (4. öğe) |
dir_1 | more | less | Karşılaştırma sorusunun cevabı (more = fazla / sonra, less = az / önce). (1. öğe) |
dir_2 | more | less | Karşılaştırma sorusunun cevabı (more = fazla / sonra, less = az / önce). (2. öğe) |
dir_3 | more | less | Karşılaştırma sorusunun cevabı (more = fazla / sonra, less = az / önce). (3. öğe) |
dir_4 | more | less | Karşılaştırma sorusunun cevabı (more = fazla / sonra, less = az / önce). (4. öğe) |
est_1 | number | Sayısal tahmin (sorunun biriminde). (1. öğe) |
est_2 | number | Sayısal tahmin (sorunun biriminde). (2. öğe) |
est_3 | number | Sayısal tahmin (sorunun biriminde). (3. öğe) |
est_4 | number | Sayısal tahmin (sorunun biriminde). (4. öğe) |
Her dosyada bulunan ortak sütunlar (14)
row_id | string | Satır kodu. Her sürümde yeniden ve rastgele üretilir; kişiyi tanımlamaz, sürümler ya da deneyler arasında eşleştirilemez. |
experiment | string | Deneyin kısa adı (adres kısaltması). |
experiment_version | integer | Cevap biçiminin sürümü. Biçim değişen deneylerde yalnızca güncel biçim yayımlanır. |
date | YYYY-MM-DD | YYYY-Www | YYYY-MM | Cevabın verildiği gün (İstanbul saati). Aynı gün, dil ve cihazda 5 kişiden az cevap varsa ISO haftasına, o da yetmezse aya kabalaştırılır. |
date_precision | day | week | month | date sütununun inceliği. |
lang | tr | en | (boş) | Arayüz dili. Dil kaydı Ekim 2026’nın ilk haftasında başladı; daha önceki cevaplarda yalnızca uyaranı dile bağlı deneylerde bilinir, bilinmiyorsa boş. |
device | desktop | mobile | tablet | (boş) | Tarayıcının tanıttığı cihaz sınıfı (yalnızca sınıf; tarayıcı bilgisi saklanmaz ve yayımlanmaz). |
source | site | embed | Cevabın geldiği yer: balabs sitesi ya da başka bir sitede gömülü deney. Gömen sitenin adresi yayımlanmaz. |
mode | free | daily | challenge | race | session | (boş) | Puanlı deneylerde oynama biçimi: serbest, günün turu, meydan okuma, yarış odası, deney oturumu. Puansız deneylerde ve biçimi saklanmayan eski cevaplarda boş. |
color_vision | normal | rg | by | contrast | (boş) | Renge dayalı deneylerde katılımcının seçtiği renk görüşü modu: normal, kırmızı-yeşil, mavi-sarı ya da yüksek kontrast. Modlarda uyaranlar farklı eksenlerde üretilir; karşılaştırmalar mod içinde yapılmalıdır. Diğer deneylerde boş. |
first_play | 1 | Her satır bir deneğin bu deneydeki ilk oynayışıdır (her zaman 1). Tekrar oynayışlar yalnızca sıralama puanı olarak saklanır ve açık veriye girmez. |
seen_before | yes | no | unsure | (boş) | Katılımcının bu deneyi ya da bilinen cevabını daha önce görüp görmediğine dair kendi beyanı (soran deneylerde). |
duration_s | number | Deneyin başından cevabın gönderilmesine kadar geçen süre, saniye (istemcide ölçülür, 0,1 s). |
play_score | number | İlk oynayışın sıralama puanı (puanlı deneylerde; tanımı yöntem kartında). Puansız deneylerde boş. |
Dışlama ölçütleri
Sunucu dört sorunun hepsinde çapa, karşılaştırma ve sorunun izin verilen aralığındaki tahmini zorunlu tutar; eksik gönderim reddedilir.
- Yalnızca her deneğin bu deneydeki ilk cevabı; tekrar oynayışlar girmez.
- Simülasyon satırları, botlar, engellenmiş ve örnek hesaplar girmez.
- 3 Ekim 2026 öncesindeki cevaplar girmez (açık veri notunun yayında olduğu ilk gün).
Puanlama
Bu deney sıralama puanı kullanmaz. Kalabalık sonucu çapalama indeksidir: (yüksek çapa grubunun ortancası − düşük çapa grubunun ortancası) / (yüksek çapa − düşük çapa).
Sürüm notları
- Ekim 2026
Arayüz dili (lang) cevapla birlikte saklanmaya başladı; önceki cevaplarda yalnızca uyaranları dile bağlı deneylerde biliniyor, ötekilerde boş.