Dört kart.
Bir kuralın doğru olup olmadığını anlamak için hangi kartları çevirmen gerekir?
Özgün çalışma
- Wason, P. C. (1968). Reasoning about a rule. Quarterly Journal of Experimental Psychology, 20(3), 273–281. Kaynak
- Johnson-Laird, P. N., & Wason, P. C. (1970). A theoretical analysis of insight into a reasoning task. Cognitive Psychology, 1(2), 134–148. Kaynak
- Griggs, R. A., & Cox, J. R. (1982). The elusive thematic-materials effect in Wason's selection task. British Journal of Psychology, 73(3), 407–420. Kaynak
- Cosmides, L. (1989). The logic of social exchange: Has natural selection shaped how humans reason? Studies with the Wason selection task. Cognition, 31(3), 187–276. Kaynak
- Stanovich, K. E., & West, R. F. (1998). Cognitive ability and variation in selection task performance. Thinking & Reasoning, 4(3), 193–230. Kaynak
- Ragni, M., Kola, I., & Johnson-Laird, P. N. (2018). On selecting evidence to test hypotheses: A theory of selection tasks. Psychological Bulletin, 144(8), 779–796. Kaynak
- Ragni, M., & Johnson-Laird, P. N. (2020). Explanation or modeling: A reply to Kellen and Klauer. Computational Brain & Behavior, 3(3), 354–361. Kaynak
Uyarlamamız
Wason'ın (1968) seçim görevinin üç içerikli uyarlaması. Her elde bir 'Eğer P ise Q' kuralı ve dört kart (P, P-değil, Q, Q-değil) gösterilir; kartların ekrandaki yeri karıştırılır ve kuralı sınamak için çevrilmesi gereken kartlar seçilir. 1. el soyut kural (harf ve sayı), 2. el sosyal sözleşme (alkol ve yaş; Griggs ve Cox, 1982), 3. el gündelik ama soyut bir kuraldır. Cevaptan önce görevi daha önce görüp görmediği sorulur.
Özgün çalışmadan farklar
- 2. el mantıksal olarak birincinin tam karşılığı değildir: kuralın doğruluğunu değil, ihlal edilip edilmediğini sorar.
- Metinler Türkçeye uyarlanmıştır; kart sırası ve kelime seçimi sonuçları etkileyebilir.
- Bulmaca çok bilinir.
Ölçülen değişkenler
Açık veri dosyasındaki sütunlar. Liste biçimindeki alanlar numaralı sütunlara açılır (örneğin rt_60, est_3); JSON sütunlarında yalnızca sayılar ve sabit uyaran adları bulunur.
| Sütun | Tür | Açıklama |
|---|---|---|
sel | JSON | Her elde seçilen kartlar: mantıksal rol indeksleri (0 = P, 1 = P-değil, 2 = Q, 3 = Q-değil; ekrandaki yerden bağımsız), [[…] × 3]. |
ok_1 | number | Her elde doğru seçim (yalnızca P ve Q-değil) yapıldı mı (1 = evet). (1. öğe) |
ok_2 | number | Her elde doğru seçim (yalnızca P ve Q-değil) yapıldı mı (1 = evet). (2. öğe) |
ok_3 | number | Her elde doğru seçim (yalnızca P ve Q-değil) yapıldı mı (1 = evet). (3. öğe) |
n_ok | integer | Doğru el sayısı (0–3). |
Her dosyada bulunan ortak sütunlar (14)
row_id | string | Satır kodu. Her sürümde yeniden ve rastgele üretilir; kişiyi tanımlamaz, sürümler ya da deneyler arasında eşleştirilemez. |
experiment | string | Deneyin kısa adı (adres kısaltması). |
experiment_version | integer | Cevap biçiminin sürümü. Biçim değişen deneylerde yalnızca güncel biçim yayımlanır. |
date | YYYY-MM-DD | YYYY-Www | YYYY-MM | Cevabın verildiği gün (İstanbul saati). Aynı gün, dil ve cihazda 5 kişiden az cevap varsa ISO haftasına, o da yetmezse aya kabalaştırılır. |
date_precision | day | week | month | date sütununun inceliği. |
lang | tr | en | (boş) | Arayüz dili. Dil kaydı Ekim 2026’nın ilk haftasında başladı; daha önceki cevaplarda yalnızca uyaranı dile bağlı deneylerde bilinir, bilinmiyorsa boş. |
device | desktop | mobile | tablet | (boş) | Tarayıcının tanıttığı cihaz sınıfı (yalnızca sınıf; tarayıcı bilgisi saklanmaz ve yayımlanmaz). |
source | site | embed | Cevabın geldiği yer: balabs sitesi ya da başka bir sitede gömülü deney. Gömen sitenin adresi yayımlanmaz. |
mode | free | daily | challenge | race | session | (boş) | Puanlı deneylerde oynama biçimi: serbest, günün turu, meydan okuma, yarış odası, deney oturumu. Puansız deneylerde ve biçimi saklanmayan eski cevaplarda boş. |
color_vision | normal | rg | by | contrast | (boş) | Renge dayalı deneylerde katılımcının seçtiği renk görüşü modu: normal, kırmızı-yeşil, mavi-sarı ya da yüksek kontrast. Modlarda uyaranlar farklı eksenlerde üretilir; karşılaştırmalar mod içinde yapılmalıdır. Diğer deneylerde boş. |
first_play | 1 | Her satır bir deneğin bu deneydeki ilk oynayışıdır (her zaman 1). Tekrar oynayışlar yalnızca sıralama puanı olarak saklanır ve açık veriye girmez. |
seen_before | yes | no | unsure | (boş) | Katılımcının bu deneyi ya da bilinen cevabını daha önce görüp görmediğine dair kendi beyanı (soran deneylerde). |
duration_s | number | Deneyin başından cevabın gönderilmesine kadar geçen süre, saniye (istemcide ölçülür, 0,1 s). |
play_score | number | İlk oynayışın sıralama puanı (puanlı deneylerde; tanımı yöntem kartında). Puansız deneylerde boş. |
Dışlama ölçütleri
Sunucu üç elin seçimlerini bekler, indeksleri 0–3 aralığına indirger ve doğruluğu kendisi hesaplar. Analizde 'daha önce gördüm' diyenleri (seen_before) ayrı raporlamanızı öneririz.
- Yalnızca her deneğin bu deneydeki ilk cevabı; tekrar oynayışlar girmez.
- Simülasyon satırları, botlar, engellenmiş ve örnek hesaplar girmez.
- 3 Ekim 2026 öncesindeki cevaplar girmez (açık veri notunun yayında olduğu ilk gün).
Puanlama
Sıralama puanı: doğru el sayısı (0–3); yüksek olan daha iyi.
Sıralama ölçüsü: doğru (yüksek daha iyi). Açık verideki play_score sütunu ilk oynayışın bu puanıdır.
Sürüm notları
- Ekim 2026
Puanlı deneylerde oynama biçimi (serbest, günlük, meydan okuma, yarış, oturum) cevapla birlikte saklanmaya başladı; önceki cevaplarda mode sütunu boş.
- Ekim 2026
Arayüz dili (lang) cevapla birlikte saklanmaya başladı; önceki cevaplarda yalnızca uyaranları dile bağlı deneylerde biliniyor, ötekilerde boş.