Esneme bulaşıcı mı?.
Esneyen yüzlere bakıp esneme üzerine okumak seni esnetir mi?
Özgün çalışma
- Provine, R. R. (1986). Yawning as a stereotyped action pattern and releasing stimulus. Ethology, 72(2), 109–122. Kaynak
- Provine, R. R. (1989). Faces as releasers of contagious yawning: An approach to face detection using normal human subjects. Bulletin of the Psychonomic Society, 27(3), 211–214. Kaynak
- Provine, R. R., & Hamernik, H. B. (1986). Yawning: Effects of stimulus interest. Bulletin of the Psychonomic Society, 24(6), 437–438. Kaynak
- Bartholomew, A. J., & Cirulli, E. T. (2014). Individual variation in contagious yawning susceptibility is highly stable and largely unexplained by empathy or other known factors. PLoS ONE, 9(3), e91773. Kaynak
- Gallup, A. C., & Massen, J. J. M. (2016). There is no difference in contagious yawning between men and women. Royal Society Open Science, 3(9), 160174. Kaynak
- Provine, R. R. (2005). Yawning. American Scientist, 93(6), 532–539. Kaynak
Uyarlamamız
Provine'ın (1986, 1989) bulaşıcı esneme deneylerinin uyarlaması. Katılımcılar kişiye özel bir tohumla iki gruba ayrılır. Esneme grubunda 90 saniye boyunca elle çizilmiş yüzler birer birer gelir ve yaklaşık altı saniyelik bir esneme yapar, altlarında esneme üzerine kısa bir metin akar; karşılaştırma grubunda aynı yüzler aynı anlarda gülümser ve metin nötr konulardadır. Esnenen her an 'Esnedim' düğmesine basılır (1,5 saniye içindeki dokunuşlar tek esneme). Sonda esneme isteği ve bastırma sorulur.
Özgün çalışmadan farklar
- Gerçek insan videoları yerine çizimler kullanılır.
- Süre beş dakika yerine 90 saniyedir.
- Esnemeler kendi bildirimdir; sayfa başlığı herkese konuyu söyler.
Ölçülen değişkenler
Açık veri dosyasındaki sütunlar. Liste biçimindeki alanlar numaralı sütunlara açılır (örneğin rt_60, est_3); JSON sütunlarında yalnızca sayılar ve sabit uyaran adları bulunur.
| Sütun | Tür | Açıklama |
|---|---|---|
cond | yawn | smile | Grup: yawn = esneme, smile = karşılaştırma (gülümseme). |
yawns | JSON | Esneme zamanları (ms). |
urge | integer | Esneme isteği: 0 hiç, 1 biraz, 2 çok. |
held | integer | Gelen bir esnemeyi bastırdı mı (1 = evet). |
away | integer | Sekmeden uzak kalınan süre (ms). |
stimulus_acts | JSON | Yüzlerin esnediği ya da gülümsediği anlar (ms; uyaran zamanlaması). |
n | integer | Esneme sayısı. |
any | 0 | 1 | En az bir kez esnedi mi. |
first | number | İlk esnemenin zamanı (ms). |
clean | 0 | 1 | Sekmeden 3 saniyeden uzun ayrılmadı mı (1 = temiz). |
Her dosyada bulunan ortak sütunlar (14)
row_id | string | Satır kodu. Her sürümde yeniden ve rastgele üretilir; kişiyi tanımlamaz, sürümler ya da deneyler arasında eşleştirilemez. |
experiment | string | Deneyin kısa adı (adres kısaltması). |
experiment_version | integer | Cevap biçiminin sürümü. Biçim değişen deneylerde yalnızca güncel biçim yayımlanır. |
date | YYYY-MM-DD | YYYY-Www | YYYY-MM | Cevabın verildiği gün (İstanbul saati). Aynı gün, dil ve cihazda 5 kişiden az cevap varsa ISO haftasına, o da yetmezse aya kabalaştırılır. |
date_precision | day | week | month | date sütununun inceliği. |
lang | tr | en | (boş) | Arayüz dili. Dil kaydı Ekim 2026’nın ilk haftasında başladı; daha önceki cevaplarda yalnızca uyaranı dile bağlı deneylerde bilinir, bilinmiyorsa boş. |
device | desktop | mobile | tablet | (boş) | Tarayıcının tanıttığı cihaz sınıfı (yalnızca sınıf; tarayıcı bilgisi saklanmaz ve yayımlanmaz). |
source | site | embed | Cevabın geldiği yer: balabs sitesi ya da başka bir sitede gömülü deney. Gömen sitenin adresi yayımlanmaz. |
mode | free | daily | challenge | race | session | (boş) | Puanlı deneylerde oynama biçimi: serbest, günün turu, meydan okuma, yarış odası, deney oturumu. Puansız deneylerde ve biçimi saklanmayan eski cevaplarda boş. |
color_vision | normal | rg | by | contrast | (boş) | Renge dayalı deneylerde katılımcının seçtiği renk görüşü modu: normal, kırmızı-yeşil, mavi-sarı ya da yüksek kontrast. Modlarda uyaranlar farklı eksenlerde üretilir; karşılaştırmalar mod içinde yapılmalıdır. Diğer deneylerde boş. |
first_play | 1 | Her satır bir deneğin bu deneydeki ilk oynayışıdır (her zaman 1). Tekrar oynayışlar yalnızca sıralama puanı olarak saklanır ve açık veriye girmez. |
seen_before | yes | no | unsure | (boş) | Katılımcının bu deneyi ya da bilinen cevabını daha önce görüp görmediğine dair kendi beyanı (soran deneylerde). |
duration_s | number | Deneyin başından cevabın gönderilmesine kadar geçen süre, saniye (istemcide ölçülür, 0,1 s). |
play_score | number | İlk oynayışın sıralama puanı (puanlı deneylerde; tanımı yöntem kartında). Puansız deneylerde boş. |
Dışlama ölçütleri
Sunucu grubu, esneme zamanlarını (0–91,5 sn, en çok 60) ve soruların cevaplarını zorunlu tutar. Kalabalık karşılaştırmasına yalnızca clean = 1 oynayışlar girer.
- Yalnızca her deneğin bu deneydeki ilk cevabı; tekrar oynayışlar girmez.
- Simülasyon satırları, botlar, engellenmiş ve örnek hesaplar girmez.
- 3 Ekim 2026 öncesindeki cevaplar girmez (açık veri notunun yayında olduğu ilk gün).
Puanlama
Bu deney sıralama puanı kullanmaz. Ana ölçü, en az bir kez esneyenlerin oranının iki grup arasındaki farkıdır.
Sürüm notları
- Ekim 2026
Arayüz dili (lang) cevapla birlikte saklanmaya başladı; önceki cevaplarda yalnızca uyaranları dile bağlı deneylerde biliniyor, ötekilerde boş.