IKEA etkisi.
Kendi elinle kurduğun bir şeye, aynısının hazırından daha fazla değer biçer misin?
Özgün çalışma
- Norton, M. I., Mochon, D., & Ariely, D. (2012). The IKEA effect: When labor leads to love. Journal of Consumer Psychology, 22(3), 453–460. Kaynak
- Sarstedt, M., Neubert, D., & Barth, K. (2017). The IKEA effect. A conceptual replication. Journal of Marketing Behavior, 2(4), 307–312. Kaynak
- Marsh, L. E., Kanngiesser, P., & Hood, B. (2018). When and how does labour lead to love? The ontogeny and mechanisms of the IKEA effect. Cognition, 170, 245–253. Kaynak
- Aronson, E., & Mills, J. (1959). The effect of severity of initiation on liking for a group. Journal of Abnormal and Social Psychology, 59(2), 177–181. Kaynak
- Kahneman, D., Knetsch, J. L., & Thaler, R. H. (1990). Experimental tests of the endowment effect and the Coase theorem. Journal of Political Economy, 98(6), 1325–1348. Kaynak
Uyarlamamız
Norton, Mochon ve Ariely'nin (2012) IKEA etkisinin küçük bir tangram göreviyle uyarlaması. Ekranda bir figürün silueti (ev, yelkenli, kupa ya da balık; oyun tohumundan) yedi parça sürüklenip döndürülerek doldurulur; 40 saniye sonra her basışta bir parçayı yerleştiren bir ipucu düğmesi çıkar. Sonra kendi kurulan figür ve laboratuvarın kurduğu tıpatıp aynı figür kartpostal olsaydı en fazla ne kadar ödeneceği sorulur (sıra rastgele; TL 0–200, 5'er; İngilizcede $ 0–10, 0,25'er).
Özgün çalışmadan farklar
- Fiyatlar varsayımsaldır; özgün çalışmalar gerçek parayla teklif aldı.
- Her katılımcı iki figüre de fiyat verir; sıra rastgele değiştirilerek dengelenir.
- Elde bir nesne yoktur; figür ekranda kalır.
Ölçülen değişkenler
Açık veri dosyasındaki sütunlar. Liste biçimindeki alanlar numaralı sütunlara açılır (örneğin rt_60, est_3); JSON sütunlarında yalnızca sayılar ve sabit uyaran adları bulunur.
| Sütun | Tür | Açıklama |
|---|---|---|
figure | integer | Kurulan figür (0 ev, 1 yelkenli, 2 kupa, 3 balık). |
build_ms | integer | Kurma süresi (ms). |
hints | integer | Kullanılan ipucu sayısı (0–7). |
moves | integer | Hamle sayısı. |
own | number | Kendi figürüne verilen fiyat (dil biriminde: TL ya da $). |
pre | number | Hazır figüre verilen fiyat. |
order | integer | Önce hangisi soruldu (0 kendi, 1 hazır). |
premium | number | Kendi figürüne verilen prim: kendi fiyatının hazır fiyata göre yüzde farkı. |
own_n | number | Kendi fiyatı, ölçeğin en üst değerine oranla (%; diller arası karşılaştırma için). |
pre_n | number | Hazır fiyatı, ölçeğin en üst değerine oranla (%). |
pieces | JSON | Yuvalara oturan parçalar (0–6; çizim için). |
Her dosyada bulunan ortak sütunlar (14)
row_id | string | Satır kodu. Her sürümde yeniden ve rastgele üretilir; kişiyi tanımlamaz, sürümler ya da deneyler arasında eşleştirilemez. |
experiment | string | Deneyin kısa adı (adres kısaltması). |
experiment_version | integer | Cevap biçiminin sürümü. Biçim değişen deneylerde yalnızca güncel biçim yayımlanır. |
date | YYYY-MM-DD | YYYY-Www | YYYY-MM | Cevabın verildiği gün (İstanbul saati). Aynı gün, dil ve cihazda 5 kişiden az cevap varsa ISO haftasına, o da yetmezse aya kabalaştırılır. |
date_precision | day | week | month | date sütununun inceliği. |
lang | tr | en | (boş) | Arayüz dili. Dil kaydı Ekim 2026’nın ilk haftasında başladı; daha önceki cevaplarda yalnızca uyaranı dile bağlı deneylerde bilinir, bilinmiyorsa boş. |
device | desktop | mobile | tablet | (boş) | Tarayıcının tanıttığı cihaz sınıfı (yalnızca sınıf; tarayıcı bilgisi saklanmaz ve yayımlanmaz). |
source | site | embed | Cevabın geldiği yer: balabs sitesi ya da başka bir sitede gömülü deney. Gömen sitenin adresi yayımlanmaz. |
mode | free | daily | challenge | race | session | (boş) | Puanlı deneylerde oynama biçimi: serbest, günün turu, meydan okuma, yarış odası, deney oturumu. Puansız deneylerde ve biçimi saklanmayan eski cevaplarda boş. |
color_vision | normal | rg | by | contrast | (boş) | Renge dayalı deneylerde katılımcının seçtiği renk görüşü modu: normal, kırmızı-yeşil, mavi-sarı ya da yüksek kontrast. Modlarda uyaranlar farklı eksenlerde üretilir; karşılaştırmalar mod içinde yapılmalıdır. Diğer deneylerde boş. |
first_play | 1 | Her satır bir deneğin bu deneydeki ilk oynayışıdır (her zaman 1). Tekrar oynayışlar yalnızca sıralama puanı olarak saklanır ve açık veriye girmez. |
seen_before | yes | no | unsure | (boş) | Katılımcının bu deneyi ya da bilinen cevabını daha önce görüp görmediğine dair kendi beyanı (soran deneylerde). |
duration_s | number | Deneyin başından cevabın gönderilmesine kadar geçen süre, saniye (istemcide ölçülür, 0,1 s). |
play_score | number | İlk oynayışın sıralama puanı (puanlı deneylerde; tanımı yöntem kartında). Puansız deneylerde boş. |
Dışlama ölçütleri
Sunucu figürü, kurma süresini (2 sn – 1 sa), ipucu sayısını, sıra bilgisini ve iki fiyatın dilin ölçek adımına uyduğunu doğrular; primi kendisi hesaplar. Para birimi dile göre farklıdır; diller arası karşılaştırmada own_n ve pre_n kullanılmalıdır.
- Yalnızca her deneğin bu deneydeki ilk cevabı; tekrar oynayışlar girmez.
- Simülasyon satırları, botlar, engellenmiş ve örnek hesaplar girmez.
- 3 Ekim 2026 öncesindeki cevaplar girmez (açık veri notunun yayında olduğu ilk gün).
Puanlama
Bu deney sıralama puanı kullanmaz. Kalabalık sonucu ortanca prim ve kendi figürüne daha yüksek fiyat verenlerin oranıdır.
Sürüm notları
- Ekim 2026
Arayüz dili (lang) cevapla birlikte saklanmaya başladı; önceki cevaplarda yalnızca uyaranları dile bağlı deneylerde biliniyor, ötekilerde boş.