Yazı mı tura mı: rastgele olabilir misin?.
Rastgele davranabilir, şansı tahmin edebilir ve bir insanın ürettiği diziyi gerçek bir paradan ayırt edebilir misin?
Özgün çalışma
- Wagenaar, W. A. (1972). Generation of random sequences by human subjects: A critical survey of literature. Psychological Bulletin, 77(1), 65–72. Kaynak
- Falk, R., & Konold, C. (1997). Making sense of randomness: Implicit encoding as a basis for judgment. Psychological Review, 104(2), 301–318. Kaynak
- Nickerson, R. S. (2002). The production and perception of randomness. Psychological Review, 109(2), 330–357. Kaynak
- Kahneman, D., & Tversky, A. (1972). Subjective probability: A judgment of representativeness. Cognitive Psychology, 3(3), 430–454. Kaynak
- Gauvrit, N., Zenil, H., Soler-Toscano, F., Delahaye, J.-P., & Brugger, P. (2017). Human behavioral complexity peaks at age 25. PLOS Computational Biology, 13(4), e1005408. Kaynak
- Neuringer, A. (1986). Can people behave “randomly?”: The role of feedback. Journal of Experimental Psychology: General, 115(1), 62–75. Kaynak
- Croson, R., & Sundali, J. (2005). The gambler's fallacy and the hot hand: Empirical data from casinos. Journal of Risk and Uncertainty, 30(3), 195–209. Kaynak
- Ayton, P., & Fischer, I. (2004). The hot hand fallacy and the gambler's fallacy: Two faces of subjective randomness? Memory & Cognition, 32(8), 1369–1378. Kaynak
- Miller, J. B., & Sanjurjo, A. (2018). Surprised by the hot hand fallacy? A truth in the law of small numbers. Econometrica, 86(6), 2019–2047. Kaynak
Uyarlamamız
İnsanın rastgele dizi üretme (Wagenaar, 1972) ve rastgeleliği algılama (Falk ve Konold, 1997) çalışmalarının üç elli uyarlaması. 1. elde 20 kez Yazı ya da Tura'ya dokunularak bir dizi üretilir; dizi ekranda birikmez, yalnızca sayaç görünür. 2. elde tarayıcının kriptografik rastgele sayı üreteciyle atılan 20 gerçek atıştan önce her seferinde sonuç tahmin edilir. 3. elde üç kez iki dizi gösterilir (biri bilgisayarın gerçek rastgele dizisi, öbürü önceki bir ziyaretçinin 1. el dizisi) ve hangisinin insan yapımı olduğu sorulur.
Özgün çalışmadan farklar
- 20 atış tek bir kişi hakkında hüküm için kısadır; gerçek bir parada bile değişim oranı çoğunlukla 0,32 ile 0,68 arasında dalgalanır.
- Talimat 'rastgele bir dizi üret' biçimindedir; Nickerson'ın (2002) vurguladığı gibi sonuçlar talimata duyarlıdır.
- Dizi ekranda gösterilmez; görünür dizinin dengelemeye yol açmasını önlemek için.
Ölçülen değişkenler
Açık veri dosyasındaki sütunlar. Liste biçimindeki alanlar numaralı sütunlara açılır (örneğin rt_60, est_3); JSON sütunlarında yalnızca sayılar ve sabit uyaran adları bulunur.
| Sütun | Tür | Açıklama |
|---|---|---|
seq | string | 1. el: üretilen dizi (Y = yazı, T = tura; 20 karakter). |
alt | number | 1. el değişim oranı: art arda iki atışın farklı olduğu geçişlerin payı (19 geçişte; adil parada beklenen 0,5). |
longest | integer | 1. el: art arda gelen aynı sonuçların en uzun serisi (adil parada beklenen ≈ 4,66). |
pred_acc | number | 2. el: 20 gerçek atışta doğru tahmin oranı. |
gambler | number | 2. el: aynı sonuç üç kez art arda geldikten sonra tersini tahmin etme oranı (kumarbaz yanılgısı); böyle bir an yoksa boş. |
streaks | integer | 2. el: üç kez art arda aynı sonucun geldiği an sayısı (gambler oranının paydası). |
spot_1 | number | 3. el: her çiftte insan yapımı diziyi doğru bulma (1 = doğru, 0 = yanlış). (1. öğe) |
spot_2 | number | 3. el: her çiftte insan yapımı diziyi doğru bulma (1 = doğru, 0 = yanlış). (2. öğe) |
spot_3 | number | 3. el: her çiftte insan yapımı diziyi doğru bulma (1 = doğru, 0 = yanlış). (3. öğe) |
pred_outcomes | string | 2. elde atılan gerçek rastgele 20 atış (Y/T). |
Her dosyada bulunan ortak sütunlar (14)
row_id | string | Satır kodu. Her sürümde yeniden ve rastgele üretilir; kişiyi tanımlamaz, sürümler ya da deneyler arasında eşleştirilemez. |
experiment | string | Deneyin kısa adı (adres kısaltması). |
experiment_version | integer | Cevap biçiminin sürümü. Biçim değişen deneylerde yalnızca güncel biçim yayımlanır. |
date | YYYY-MM-DD | YYYY-Www | YYYY-MM | Cevabın verildiği gün (İstanbul saati). Aynı gün, dil ve cihazda 5 kişiden az cevap varsa ISO haftasına, o da yetmezse aya kabalaştırılır. |
date_precision | day | week | month | date sütununun inceliği. |
lang | tr | en | (boş) | Arayüz dili. Dil kaydı Ekim 2026’nın ilk haftasında başladı; daha önceki cevaplarda yalnızca uyaranı dile bağlı deneylerde bilinir, bilinmiyorsa boş. |
device | desktop | mobile | tablet | (boş) | Tarayıcının tanıttığı cihaz sınıfı (yalnızca sınıf; tarayıcı bilgisi saklanmaz ve yayımlanmaz). |
source | site | embed | Cevabın geldiği yer: balabs sitesi ya da başka bir sitede gömülü deney. Gömen sitenin adresi yayımlanmaz. |
mode | free | daily | challenge | race | session | (boş) | Puanlı deneylerde oynama biçimi: serbest, günün turu, meydan okuma, yarış odası, deney oturumu. Puansız deneylerde ve biçimi saklanmayan eski cevaplarda boş. |
color_vision | normal | rg | by | contrast | (boş) | Renge dayalı deneylerde katılımcının seçtiği renk görüşü modu: normal, kırmızı-yeşil, mavi-sarı ya da yüksek kontrast. Modlarda uyaranlar farklı eksenlerde üretilir; karşılaştırmalar mod içinde yapılmalıdır. Diğer deneylerde boş. |
first_play | 1 | Her satır bir deneğin bu deneydeki ilk oynayışıdır (her zaman 1). Tekrar oynayışlar yalnızca sıralama puanı olarak saklanır ve açık veriye girmez. |
seen_before | yes | no | unsure | (boş) | Katılımcının bu deneyi ya da bilinen cevabını daha önce görüp görmediğine dair kendi beyanı (soran deneylerde). |
duration_s | number | Deneyin başından cevabın gönderilmesine kadar geçen süre, saniye (istemcide ölçülür, 0,1 s). |
play_score | number | İlk oynayışın sıralama puanı (puanlı deneylerde; tanımı yöntem kartında). Puansız deneylerde boş. |
Dışlama ölçütleri
Sunucu 1. el dizisinin tam 20 Y/T karakterinden oluştuğunu doğrular ve değişim oranı ile en uzun seriyi kendisi hesaplar. 2. ve 3. elin değerleri tarayıcıda hesaplanır.
- Yalnızca her deneğin bu deneydeki ilk cevabı; tekrar oynayışlar girmez.
- Simülasyon satırları, botlar, engellenmiş ve örnek hesaplar girmez.
- 3 Ekim 2026 öncesindeki cevaplar girmez (açık veri notunun yayında olduğu ilk gün).
Puanlama
Sıralama puanı: 1. el rastgelelik puanı + 3. eldeki her doğru bulma için 10 puan. Rastgelelik puanı = max(0, 100 − |değişim oranı − 0,5| × 250 − |en uzun seri − 4,66| × 8). Yüksek olan daha iyi.
Sıralama ölçüsü: rastgelelik puanı (yüksek daha iyi). Açık verideki play_score sütunu ilk oynayışın bu puanıdır.
Sürüm notları
- Ekim 2026
Puanlı deneylerde oynama biçimi (serbest, günlük, meydan okuma, yarış, oturum) cevapla birlikte saklanmaya başladı; önceki cevaplarda mode sütunu boş.
- Ekim 2026
Arayüz dili (lang) cevapla birlikte saklanmaya başladı; önceki cevaplarda yalnızca uyaranları dile bağlı deneylerde biliniyor, ötekilerde boş.