Şimdi mi, sonra mı?.
Bugün 1000 TL mi, yoksa bir süre sonra daha fazlası mı? Seni beklemeye razı eden fark ne kadar?
Özgün çalışma
- Thaler, R. (1981). Some empirical evidence on dynamic inconsistency. Economics Letters, 8(3), 201–207. Kaynak
- Kirby, K. N., & Maraković, N. N. (1996). Delay-discounting probabilistic rewards: Rates decrease as amounts increase. Psychonomic Bulletin & Review, 3(1), 100–104. Kaynak
- Kirby, K. N., Petry, N. M., & Bickel, W. K. (1999). Heroin addicts have higher discount rates for delayed rewards than non-drug-using controls. Journal of Experimental Psychology: General, 128(1), 78–87. Kaynak
- Frederick, S., Loewenstein, G., & O'Donoghue, T. (2002). Time discounting and time preference: A critical review. Journal of Economic Literature, 40(2), 351–401. Kaynak
- Laibson, D. (1997). Golden eggs and hyperbolic discounting. The Quarterly Journal of Economics, 112(2), 443–478. Kaynak
- Johnson, M. W., & Bickel, W. K. (2002). Within-subject comparison of real and hypothetical money rewards in delay discounting. Journal of the Experimental Analysis of Behavior, 77(2), 129–146. Kaynak
- Johnson, M. W., & Bickel, W. K. (2008). An algorithm for identifying nonsystematic delay-discounting data. Experimental and Clinical Psychopharmacology, 16(3), 264–274. Kaynak
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. (t.y.). Tüketici fiyatları [Veri tablosu; kaynak: TÜİK]. 3 Ekim 2026 tarihinde erişildi. Kaynak
Uyarlamamız
Zamanlararası seçim (Thaler, 1981; Kirby ve Maraković, 1996) görevinin ikiye bölme yöntemiyle uyarlaması. İlk üç elde, bugünkü 1.000 TL'ye denk görülen gelecekteki tutar 1 hafta, 1 ay ve 1 yıl gecikme için beş adımlık bir ikiye bölmeyle bulunur (ilk teklif 1.500 TL, üst sınırlar 2.000, 3.000 ve 5.000 TL, tutarlar 10 TL'ye yuvarlanır). 4. elde aynı bir günlük bekleme hem bugün ile yarın arasında hem bir yıl sonrası ile bir yıl bir gün sonrası arasında (1.000 ve 1.050 TL) sorulur.
Özgün çalışmadan farklar
- Paralar hipotetiktir.
- Yüksek enflasyon döneminde yüksek bir oran kısmen makul olabilir; yıllık oran tek başına 'sabırsızlık' diye okunmamalıdır.
- Beş adımlık titrasyon kayıtsızlık noktasını kaba bir aralıkta belirler; uçlarda değer sansürlüdür.
Ölçülen değişkenler
Açık veri dosyasındaki sütunlar. Liste biçimindeki alanlar numaralı sütunlara açılır (örneğin rt_60, est_3); JSON sütunlarında yalnızca sayılar ve sabit uyaran adları bulunur.
| Sütun | Tür | Açıklama |
|---|---|---|
ind_1 | number | Kayıtsızlık tutarı (TL): bugünkü 1.000 TL'ye denk görülen gelecekteki tutar; ind_1 = 1 hafta, ind_2 = 1 ay, ind_3 = 1 yıl. (1. öğe) |
ind_2 | number | Kayıtsızlık tutarı (TL): bugünkü 1.000 TL'ye denk görülen gelecekteki tutar; ind_1 = 1 hafta, ind_2 = 1 ay, ind_3 = 1 yıl. (2. öğe) |
ind_3 | number | Kayıtsızlık tutarı (TL): bugünkü 1.000 TL'ye denk görülen gelecekteki tutar; ind_1 = 1 hafta, ind_2 = 1 ay, ind_3 = 1 yıl. (3. öğe) |
k_1 | number | Hiperbolik indirgeme parametresi, V = A / (1 + kD) ile: k = (kayıtsızlık tutarı / 1.000 − 1) / D (D gün: 7, 30, 365); sunucuda hesaplanır. (1. öğe) |
k_2 | number | Hiperbolik indirgeme parametresi, V = A / (1 + kD) ile: k = (kayıtsızlık tutarı / 1.000 − 1) / D (D gün: 7, 30, 365); sunucuda hesaplanır. (2. öğe) |
k_3 | number | Hiperbolik indirgeme parametresi, V = A / (1 + kD) ile: k = (kayıtsızlık tutarı / 1.000 − 1) / D (D gün: 7, 30, 365); sunucuda hesaplanır. (3. öğe) |
pb_near | now | later | 4. el, yakın çift: bugün 1.000 TL (now) mi, yarın 1.050 TL (later) mi. |
pb_far | now | later | 4. el, uzak çift: 1 yıl sonra 1.000 TL (now) mi, 1 yıl 1 gün sonra 1.050 TL (later) mi. |
Her dosyada bulunan ortak sütunlar (14)
row_id | string | Satır kodu. Her sürümde yeniden ve rastgele üretilir; kişiyi tanımlamaz, sürümler ya da deneyler arasında eşleştirilemez. |
experiment | string | Deneyin kısa adı (adres kısaltması). |
experiment_version | integer | Cevap biçiminin sürümü. Biçim değişen deneylerde yalnızca güncel biçim yayımlanır. |
date | YYYY-MM-DD | YYYY-Www | YYYY-MM | Cevabın verildiği gün (İstanbul saati). Aynı gün, dil ve cihazda 5 kişiden az cevap varsa ISO haftasına, o da yetmezse aya kabalaştırılır. |
date_precision | day | week | month | date sütununun inceliği. |
lang | tr | en | (boş) | Arayüz dili. Dil kaydı Ekim 2026’nın ilk haftasında başladı; daha önceki cevaplarda yalnızca uyaranı dile bağlı deneylerde bilinir, bilinmiyorsa boş. |
device | desktop | mobile | tablet | (boş) | Tarayıcının tanıttığı cihaz sınıfı (yalnızca sınıf; tarayıcı bilgisi saklanmaz ve yayımlanmaz). |
source | site | embed | Cevabın geldiği yer: balabs sitesi ya da başka bir sitede gömülü deney. Gömen sitenin adresi yayımlanmaz. |
mode | free | daily | challenge | race | session | (boş) | Puanlı deneylerde oynama biçimi: serbest, günün turu, meydan okuma, yarış odası, deney oturumu. Puansız deneylerde ve biçimi saklanmayan eski cevaplarda boş. |
color_vision | normal | rg | by | contrast | (boş) | Renge dayalı deneylerde katılımcının seçtiği renk görüşü modu: normal, kırmızı-yeşil, mavi-sarı ya da yüksek kontrast. Modlarda uyaranlar farklı eksenlerde üretilir; karşılaştırmalar mod içinde yapılmalıdır. Diğer deneylerde boş. |
first_play | 1 | Her satır bir deneğin bu deneydeki ilk oynayışıdır (her zaman 1). Tekrar oynayışlar yalnızca sıralama puanı olarak saklanır ve açık veriye girmez. |
seen_before | yes | no | unsure | (boş) | Katılımcının bu deneyi ya da bilinen cevabını daha önce görüp görmediğine dair kendi beyanı (soran deneylerde). |
duration_s | number | Deneyin başından cevabın gönderilmesine kadar geçen süre, saniye (istemcide ölçülür, 0,1 s). |
play_score | number | İlk oynayışın sıralama puanı (puanlı deneylerde; tanımı yöntem kartında). Puansız deneylerde boş. |
Dışlama ölçütleri
Sunucu üç kayıtsızlık tutarını 1.000–10.000 TL aralığında zorunlu tutar ve k değerlerini kendisi hesaplar. Yakında bugünü, uzakta beklemeyi seçmek şimdiki zaman yanlılığının işaretidir; tersi tutarsızlık olarak ayrıca raporlanabilir.
- Yalnızca her deneğin bu deneydeki ilk cevabı; tekrar oynayışlar girmez.
- Simülasyon satırları, botlar, engellenmiş ve örnek hesaplar girmez.
- 3 Ekim 2026 öncesindeki cevaplar girmez (açık veri notunun yayında olduğu ilk gün).
Puanlama
Bu deney sıralama puanı kullanmaz. Kalabalık sonucu gecikmeye göre ortanca kayıtsızlık tutarı ve k ile tercih tersine dönme oranıdır.
Sürüm notları
- Ekim 2026
Arayüz dili (lang) cevapla birlikte saklanmaya başladı; önceki cevaplarda yalnızca uyaranları dile bağlı deneylerde biliniyor, ötekilerde boş.