EXP. 012 İki çerçeve, tek karar: yöntem kartı ve açık veri

Özgün çalışma

Tversky, A., & Kahneman, D. (1981). The framing of decisions and the psychology of choice. Science, 211(4481), 453–458. Kaynak
Kahneman, D., & Tversky, A. (1979). Prospect theory: An analysis of decision under risk. Econometrica, 47(2), 263–291. Kaynak
Kühberger, A. (1998). The influence of framing on risky decisions: A meta-analysis. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 75(1), 23–55. Kaynak
Levin, I. P., Schneider, S. L., & Gaeth, G. J. (1998). All frames are not created equal: A typology and critical analysis of framing effects. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 76(2), 149–188. Kaynak
Klein, R. A., Ratliff, K. A., Vianello, M., Adams, R. B., Jr., Bahník, Š., Bernstein, M. J., … Nosek, B. A. (2014). Investigating variation in replicability: A "Many Labs" replication project. Social Psychology, 45(3), 142–152. Kaynak
Kühberger, A. (2023). A systematic review of risky-choice framing effects. EXCLI Journal, 22, 1012–1031. Kaynak
Levin, I. P., & Gaeth, G. J. (1988). How consumers are affected by the framing of attribute information before and after consuming the product. Journal of Consumer Research, 15(3), 374–378. Kaynak
Piñon, A., & Gambara, H. (2005). A meta-analytic review of framing effect: Risky, attribute and goal framing. Psicothema, 17(2), 325–331. Kaynak
Li, M., & Feldman, G. (2025). Revisiting mental accounting classic paradigms: Replication Registered Report of the problems reviewed in Thaler (1999). Royal Society Open Science, 12(9), 250979. Kaynak

Uyarlamamız

Tversky ve Kahneman'ın (1981) Asya hastalığı probleminin gruplar arası uyarlaması: her katılımcıya kazanç (kurtarılacak kişi) ya da kayıp (ölecek kişi) çerçevesinden biri rastgele ve eşit olasılıkla gösterilir; kesin seçenek önce gelir ve ülke adı kullanılmaz. 2. elde nitelik çerçevelemesi (Levin ve arkadaşları, 1998): aynı kıyma '%75 yağsız' ya da '%25 yağlı' etiketiyle (rastgele) gösterilir ve 1–7 arası puanlanır. 3. elde zihinsel muhasebe (Tversky ve Kahneman, 1981): tiyatro kapısında ya bilet ya da aynı tutarda nakit kaybedilmiş olarak (rastgele) bilet alınıp alınmayacağı sorulur. Son soruda aynı salgın öbür anlatımla yeniden sorulur.

Özgün çalışmadan farklar

Senaryolar varsayımsaldır; ödül yoktur.
Ülke adı ya da 'Asya' ifadesi kullanılmaz (Many Labs da kaldırmıştı).
Tiyatro senaryosunda tutar Türk lirasıyla verilir.

Ölçülen değişkenler

Açık veri dosyasındaki sütunlar. Liste biçimindeki alanlar numaralı sütunlara açılır (örneğin rt_60, est_3); JSON sütunlarında yalnızca sayılar ve sabit uyaran adları bulunur.

Sütun	Tür	Açıklama
`frame`	gain \| loss	1. el: gösterilen çerçeve (gain = kazanç, loss = kayıp; rastgele atanır).
`pick`	sure \| risky	1. el: seçilen program (sure = kesin, risky = riskli; ana ölçü).
`pick2`	sure \| risky	Son soru: aynı salgın öbür çerçeveyle anlatıldığında seçilen program (kişi içi tutarlılık için; gruplar arası analizde kullanılmamalı).
`attr_frame`	integer	2. el etiket çerçevesi (0 = '%75 yağsız', 1 = '%25 yağlı'; rastgele).
`attr`	number	2. el: kıymanın 1–7 arası değerlendirmesi.
`theater`	cash \| ticket	3. el senaryosu (cash = nakit kaybı, ticket = bilet kaybı; rastgele).
`buy`	0 \| 1	3. el: yine de bilet alır mı (1 = evet, 0 = hayır).

Her dosyada bulunan ortak sütunlar (14)

`row_id`	string	Satır kodu. Her sürümde yeniden ve rastgele üretilir; kişiyi tanımlamaz, sürümler ya da deneyler arasında eşleştirilemez.
`experiment`	string	Deneyin kısa adı (adres kısaltması).
`experiment_version`	integer	Cevap biçiminin sürümü. Biçim değişen deneylerde yalnızca güncel biçim yayımlanır.
`date`	YYYY-MM-DD \| YYYY-Www \| YYYY-MM	Cevabın verildiği gün (İstanbul saati). Aynı gün, dil ve cihazda 5 kişiden az cevap varsa ISO haftasına, o da yetmezse aya kabalaştırılır.
`date_precision`	day \| week \| month	date sütununun inceliği.
`lang`	tr \| en \| (boş)	Arayüz dili. Dil kaydı Ekim 2026’nın ilk haftasında başladı; daha önceki cevaplarda yalnızca uyaranı dile bağlı deneylerde bilinir, bilinmiyorsa boş.
`device`	desktop \| mobile \| tablet \| (boş)	Tarayıcının tanıttığı cihaz sınıfı (yalnızca sınıf; tarayıcı bilgisi saklanmaz ve yayımlanmaz).
`source`	site \| embed	Cevabın geldiği yer: balabs sitesi ya da başka bir sitede gömülü deney. Gömen sitenin adresi yayımlanmaz.
`mode`	free \| daily \| challenge \| race \| session \| (boş)	Puanlı deneylerde oynama biçimi: serbest, günün turu, meydan okuma, yarış odası, deney oturumu. Puansız deneylerde ve biçimi saklanmayan eski cevaplarda boş.
`color_vision`	normal \| rg \| by \| contrast \| (boş)	Renge dayalı deneylerde katılımcının seçtiği renk görüşü modu: normal, kırmızı-yeşil, mavi-sarı ya da yüksek kontrast. Modlarda uyaranlar farklı eksenlerde üretilir; karşılaştırmalar mod içinde yapılmalıdır. Diğer deneylerde boş.
`first_play`	1	Her satır bir deneğin bu deneydeki ilk oynayışıdır (her zaman 1). Tekrar oynayışlar yalnızca sıralama puanı olarak saklanır ve açık veriye girmez.
`seen_before`	yes \| no \| unsure \| (boş)	Katılımcının bu deneyi ya da bilinen cevabını daha önce görüp görmediğine dair kendi beyanı (soran deneylerde).
`duration_s`	number	Deneyin başından cevabın gönderilmesine kadar geçen süre, saniye (istemcide ölçülür, 0,1 s).
`play_score`	number	İlk oynayışın sıralama puanı (puanlı deneylerde; tanımı yöntem kartında). Puansız deneylerde boş.

Dışlama ölçütleri

Sunucu 1. eldeki çerçeveyi ve seçimi zorunlu tutar; geçersiz cevap reddedilir. Ek ellerin değerleri tarayıcıda toplanır. Gruplar arası karşılaştırma için yalnızca frame ve pick kullanılmalıdır.

Yalnızca her deneğin bu deneydeki ilk cevabı; tekrar oynayışlar girmez.
Simülasyon satırları, botlar, engellenmiş ve örnek hesaplar girmez.
3 Ekim 2026 öncesindeki cevaplar girmez (açık veri notunun yayında olduğu ilk gün).

Puanlama

Bu deney sıralama puanı kullanmaz. Kalabalık sonucu her çerçevede kesin seçeneği seçenlerin oranıdır.

Sürüm notları

Ekim 2026
Arayüz dili (lang) cevapla birlikte saklanmaya başladı; önceki cevaplarda yalnızca uyaranları dile bağlı deneylerde biliniyor, ötekilerde boş.