Linda problemi.
Dört kısa senaryo oku ve her birinde iki seçenekten hangisinin daha olası olduğunu seç.
Özgün çalışma
- Tversky, A., & Kahneman, D. (1983). Extensional versus intuitive reasoning: The conjunction fallacy in probability judgment. Psychological Review, 90(4), 293–315. Kaynak
- Hertwig, R., & Gigerenzer, G. (1999). The 'conjunction fallacy' revisited: How intelligent inferences look like reasoning errors. Journal of Behavioral Decision Making, 12(4), 275–305. Kaynak
- Mellers, B., Hertwig, R., & Kahneman, D. (2001). Do frequency representations eliminate conjunction effects? An exercise in adversarial collaboration. Psychological Science, 12(4), 269–275. Kaynak
- Charness, G., Karni, E., & Levin, D. (2010). On the conjunction fallacy in probability judgment: New experimental evidence regarding Linda. Games and Economic Behavior, 68(2), 551–556. Kaynak
- Chandrashekar, S. P., Cheng, Y. H., Fong, C. L., Leung, Y. C., Wong, Y. T., Cheng, B. L., & Feldman, G. (2021). Frequency estimation and semantic ambiguity do not eliminate conjunction bias, when it occurs: Replication and extension of Mellers, Hertwig, and Kahneman (2001). Meta-Psychology, 5. Kaynak
- Fiedler, K. (1988). The dependence of the conjunction fallacy on subtle linguistic factors. Psychological Research, 50(2), 123–129. Kaynak
Uyarlamamız
Tversky ve Kahneman'ın (1983) birleşim yanılgısı problemlerinin dört senaryolu Türkçe uyarlaması. Linda ve Bill senaryolarında kişilik tanımı, sağlık taraması senaryosunda neden-sonuç bağı birleşik seçeneği cazip kılar; her birinde iki seçenekten (tek olay ya da birleşik olay) daha olası olan seçilir ve seçeneklerin sırası rastgeledir. Son elde aynı soru '100 kişiden kaçı?' diye sıklık biçiminde sorulur. Cevaptan önce problemi daha önce görüp görmediği sorulur.
Özgün çalışmadan farklar
- Özgün çalışma tek bir problemdi; burada dört problem aynı oturumda sorulur ve öğrenme etkisi olabilir.
- Ödül yoktur; Charness ve arkadaşları (2010) teşvikin yanılgıyı azalttığını buldu.
- Metinler Türkçeye çevrilmiştir (Linda adı korunmuştur).
Ölçülen değişkenler
Açık veri dosyasındaki sütunlar. Liste biçimindeki alanlar numaralı sütunlara açılır (örneğin rt_60, est_3); JSON sütunlarında yalnızca sayılar ve sabit uyaran adları bulunur.
| Sütun | Tür | Açıklama |
|---|---|---|
pick | single | conj | 1. el (Linda): seçilen seçenek (single = tek olay, kurala uygun; conj = birleşik olay, yanılgı). |
order | sc | cs | 1. elde seçeneklerin sırası (sc = önce tek olay, cs = önce birleşik). |
bill | single | conj | 2. el (Bill): seçilen seçenek. |
health | single | conj | 3. el (sağlık taraması): seçilen seçenek. |
freq_single | integer | 4. el (sıklık biçimi): tek olay için '100 kişiden kaçı' tahmini. |
freq_conj | integer | 4. el: birleşik olay için '100 kişiden kaçı' tahmini (tek olaydan büyükse kural çiğnenmiştir). |
order_bill | sc | cs | 2. elde seçeneklerin sırası. |
order_health | sc | cs | 3. elde seçeneklerin sırası. |
Her dosyada bulunan ortak sütunlar (14)
row_id | string | Satır kodu. Her sürümde yeniden ve rastgele üretilir; kişiyi tanımlamaz, sürümler ya da deneyler arasında eşleştirilemez. |
experiment | string | Deneyin kısa adı (adres kısaltması). |
experiment_version | integer | Cevap biçiminin sürümü. Biçim değişen deneylerde yalnızca güncel biçim yayımlanır. |
date | YYYY-MM-DD | YYYY-Www | YYYY-MM | Cevabın verildiği gün (İstanbul saati). Aynı gün, dil ve cihazda 5 kişiden az cevap varsa ISO haftasına, o da yetmezse aya kabalaştırılır. |
date_precision | day | week | month | date sütununun inceliği. |
lang | tr | en | (boş) | Arayüz dili. Dil kaydı Ekim 2026’nın ilk haftasında başladı; daha önceki cevaplarda yalnızca uyaranı dile bağlı deneylerde bilinir, bilinmiyorsa boş. |
device | desktop | mobile | tablet | (boş) | Tarayıcının tanıttığı cihaz sınıfı (yalnızca sınıf; tarayıcı bilgisi saklanmaz ve yayımlanmaz). |
source | site | embed | Cevabın geldiği yer: balabs sitesi ya da başka bir sitede gömülü deney. Gömen sitenin adresi yayımlanmaz. |
mode | free | daily | challenge | race | session | (boş) | Puanlı deneylerde oynama biçimi: serbest, günün turu, meydan okuma, yarış odası, deney oturumu. Puansız deneylerde ve biçimi saklanmayan eski cevaplarda boş. |
color_vision | normal | rg | by | contrast | (boş) | Renge dayalı deneylerde katılımcının seçtiği renk görüşü modu: normal, kırmızı-yeşil, mavi-sarı ya da yüksek kontrast. Modlarda uyaranlar farklı eksenlerde üretilir; karşılaştırmalar mod içinde yapılmalıdır. Diğer deneylerde boş. |
first_play | 1 | Her satır bir deneğin bu deneydeki ilk oynayışıdır (her zaman 1). Tekrar oynayışlar yalnızca sıralama puanı olarak saklanır ve açık veriye girmez. |
seen_before | yes | no | unsure | (boş) | Katılımcının bu deneyi ya da bilinen cevabını daha önce görüp görmediğine dair kendi beyanı (soran deneylerde). |
duration_s | number | Deneyin başından cevabın gönderilmesine kadar geçen süre, saniye (istemcide ölçülür, 0,1 s). |
play_score | number | İlk oynayışın sıralama puanı (puanlı deneylerde; tanımı yöntem kartında). Puansız deneylerde boş. |
Dışlama ölçütleri
Sunucu 1. el seçimini (single | conj) zorunlu tutar; sıklık tahminlerini sunucu 0–100 tam sayı olarak yeniden denetler. Analizde 'daha önce gördüm' diyenleri (seen_before) ayrı raporlamanızı öneririz.
- Yalnızca her deneğin bu deneydeki ilk cevabı; tekrar oynayışlar girmez.
- Simülasyon satırları, botlar, engellenmiş ve örnek hesaplar girmez.
- 3 Ekim 2026 öncesindeki cevaplar girmez (açık veri notunun yayında olduğu ilk gün).
Puanlama
Sıralama puanı: kurala uyulan el sayısı (0–4): Linda, Bill ve sağlık taramasında tek olayı seçmek ve sıklık elinde birleşik olay tahminini tek olaydan büyük vermemek. Yüksek olan daha iyi.
Sıralama ölçüsü: doğru (yüksek daha iyi). Açık verideki play_score sütunu ilk oynayışın bu puanıdır.
Sürüm notları
- Ekim 2026
Puanlı deneylerde oynama biçimi (serbest, günlük, meydan okuma, yarış, oturum) cevapla birlikte saklanmaya başladı; önceki cevaplarda mode sütunu boş.
- Ekim 2026
Arayüz dili (lang) cevapla birlikte saklanmaya başladı; önceki cevaplarda yalnızca uyaranları dile bağlı deneylerde biliniyor, ötekilerde boş.