Prizdeki yüz.
Bir prizde, bir arabanın önünde ya da bir bulutta yüz görüyor musun? Gördüğün yüzün bir ifadesi, hatta bir cinsiyeti var mı?
Özgün çalışma
- Wardle, S. G., Paranjape, S., Taubert, J., & Baker, C. I. (2022). Illusory faces are more likely to be perceived as male than female. Proceedings of the National Academy of Sciences, 119(5), e2117413119. Kaynak
- Wardle, S. G., Ewing, L., Malcolm, G. L., Paranjape, S., & Baker, C. I. (2023). Children perceive illusory faces in objects as male more often than female. Cognition, 235, 105398. Kaynak
- Taubert, J., Wardle, S. G., Flessert, M., Leopold, D. A., & Ungerleider, L. G. (2017). Face pareidolia in the rhesus monkey. Current Biology, 27(16), 2505–2509. Kaynak
- Wardle, S. G., Taubert, J., Teichmann, L., & Baker, C. I. (2020). Rapid and dynamic processing of face pareidolia in the human brain. Nature Communications, 11, 4518. Kaynak
- Liu, J., Li, J., Feng, L., Li, L., Tian, J., & Lee, K. (2014). Seeing Jesus in toast: Neural and behavioral correlates of face pareidolia. Cortex, 53, 60–77. Kaynak
Uyarlamamız
Wardle ve arkadaşlarının (2022) nesnelerde yüz görme (pareidolia) çalışmasının çizimlerle uyarlaması. Bu deney için çizilmiş 16 gündelik nesne gösterilir: sekizinde parçalar yüze benzer biçimde dizilidir, öbür sekizi aynı türden nesnelerin yüz düzeni olmayan eşleridir. 1. elde her nesnede yüz görülüp görülmediği sorulur (nesnenin adı gösterilmez); 2. elde yalnızca yüz görülen nesneler için ifade ve cinsiyet (erkek, kadın, ikisi de değil) sorulur.
Özgün çalışmadan farklar
- Fotoğraf yerine çizimler kullanılır ve nesne sayısı azdır.
- Cinsiyet sorusunda 'ikisi de değil' her zaman açıktır.
Ölçülen değişkenler
Açık veri dosyasındaki sütunlar. Liste biçimindeki alanlar numaralı sütunlara açılır (örneğin rt_60, est_3); JSON sütunlarında yalnızca sayılar ve sabit uyaran adları bulunur.
| Sütun | Tür | Açıklama |
|---|---|---|
r | JSON | Nesneler: [[nesne no, yüz gördü 1/0, ifade (−1 yok, 0 mutlu, 1 şaşkın, 2 kızgın, 3 üzgün, 4 korkmuş, 5 ifadesiz), cinsiyet (−1 yok, 0 ikisi de değil, 1 erkek, 2 kadın), 1. eldeki süre ms] × 16]. |
hit | integer | Yüz benzeri nesnelerde yüz görme sayısı. |
fa | integer | Kontrol nesnelerinde yüz görme sayısı. |
n_face | integer | Yüz benzeri nesne sayısı (8). |
n_control | integer | Kontrol nesnesi sayısı (8). |
male | integer | 'Erkek' cevabı sayısı. |
female | integer | 'Kadın' cevabı sayısı. |
neither | integer | 'İkisi de değil' cevabı sayısı. |
gender_index | number | Cinsiyet dengesi: (erkek − kadın) / (erkek + kadın + ikisi de değil); yüz görülmediyse boş. |
Her dosyada bulunan ortak sütunlar (14)
row_id | string | Satır kodu. Her sürümde yeniden ve rastgele üretilir; kişiyi tanımlamaz, sürümler ya da deneyler arasında eşleştirilemez. |
experiment | string | Deneyin kısa adı (adres kısaltması). |
experiment_version | integer | Cevap biçiminin sürümü. Biçim değişen deneylerde yalnızca güncel biçim yayımlanır. |
date | YYYY-MM-DD | YYYY-Www | YYYY-MM | Cevabın verildiği gün (İstanbul saati). Aynı gün, dil ve cihazda 5 kişiden az cevap varsa ISO haftasına, o da yetmezse aya kabalaştırılır. |
date_precision | day | week | month | date sütununun inceliği. |
lang | tr | en | (boş) | Arayüz dili. Dil kaydı Ekim 2026’nın ilk haftasında başladı; daha önceki cevaplarda yalnızca uyaranı dile bağlı deneylerde bilinir, bilinmiyorsa boş. |
device | desktop | mobile | tablet | (boş) | Tarayıcının tanıttığı cihaz sınıfı (yalnızca sınıf; tarayıcı bilgisi saklanmaz ve yayımlanmaz). |
source | site | embed | Cevabın geldiği yer: balabs sitesi ya da başka bir sitede gömülü deney. Gömen sitenin adresi yayımlanmaz. |
mode | free | daily | challenge | race | session | (boş) | Puanlı deneylerde oynama biçimi: serbest, günün turu, meydan okuma, yarış odası, deney oturumu. Puansız deneylerde ve biçimi saklanmayan eski cevaplarda boş. |
color_vision | normal | rg | by | contrast | (boş) | Renge dayalı deneylerde katılımcının seçtiği renk görüşü modu: normal, kırmızı-yeşil, mavi-sarı ya da yüksek kontrast. Modlarda uyaranlar farklı eksenlerde üretilir; karşılaştırmalar mod içinde yapılmalıdır. Diğer deneylerde boş. |
first_play | 1 | Her satır bir deneğin bu deneydeki ilk oynayışıdır (her zaman 1). Tekrar oynayışlar yalnızca sıralama puanı olarak saklanır ve açık veriye girmez. |
seen_before | yes | no | unsure | (boş) | Katılımcının bu deneyi ya da bilinen cevabını daha önce görüp görmediğine dair kendi beyanı (soran deneylerde). |
duration_s | number | Deneyin başından cevabın gönderilmesine kadar geçen süre, saniye (istemcide ölçülür, 0,1 s). |
play_score | number | İlk oynayışın sıralama puanı (puanlı deneylerde; tanımı yöntem kartında). Puansız deneylerde boş. |
Dışlama ölçütleri
Sunucu 16 nesnenin her birinin bir kez cevaplandığını doğrular ve sayıları kendisi hesaplar.
- Yalnızca her deneğin bu deneydeki ilk cevabı; tekrar oynayışlar girmez.
- Simülasyon satırları, botlar, engellenmiş ve örnek hesaplar girmez.
- 3 Ekim 2026 öncesindeki cevaplar girmez (açık veri notunun yayında olduğu ilk gün).
Puanlama
Bu deney sıralama puanı kullanmaz. Kalabalık sonucu yüz benzeri ve kontrol nesnelerinde yüz görme oranları ile cinsiyet dengesidir.
Sürüm notları
- Ekim 2026
Arayüz dili (lang) cevapla birlikte saklanmaya başladı; önceki cevaplarda yalnızca uyaranları dile bağlı deneylerde biliniyor, ötekilerde boş.